Φιλοσοφια στην Αθηνα


Πασκαλ Μπρυκνερ – Η ενοχη σαν πηγη αυταρεσκειας
Δεκέμβριος 16, 2007, 1:43 πμ
Filed under: Βιβλιοκρισίες

 

europa.jpg

 

 

Υπάρχει μια μεγάλη γαλλική παράδοση, από τον Ντιντερό μέχρι το Σαρτρ, όπου ο συγγραφέας όσο καλά γράφει λογοτεχνία ακόμα καλύτερα γράφει δοκίμιο. Σε τούτη την παράδοση ανήκει ο Πασκάλ Μπρυκνέρ. Στο τελευταίο του βιβλίο, την «Τυραννία της Μεταμέλειας», ο Μπρυκνέρ έρχεται να περιγράψει ένα καινούργιο φάντασμα που απλώθηκε πάνω απ’την Ευρώπη: το φάντασμα της απόλυτης ενοχής. Η Ευρώπη από μέτρο του πολιτισμού, με βάση το οποίο θα έπρεπε να συγκριθεί κάθε πρόοδος και κάθε βαρβαρότητα, κατέληξε να αντιλαμβάνεται τον εαυτό της σαν αιτία κάθε συμφοράς όπου γης. Όταν η Ευρώπη κοιτιέται στον καθρέφτη που στήνει ενώπιόν της, λέει ο Μπρυκνέρ, νομίζει πως βλέπει ένα τέρας. Τρομαγμένη σπεύδει να κρυφτεί, μακριά απ’τις ταραχές του κόσμου, γιατί είναι βέβαιη πως για τούτες τις ταραχές είναι η ίδια υπαίτια και πως άμα θελήσει ν’ανακατευτεί τότε οπωσδήποτε θα κάνει χειρότερα τα πράματα. 

 

Πώς συντελέσθηκε τούτη η αντιστροφή; Πώς το προηγούμενο αίσθημα απόλυτης υπεροχής μεταμορφώθηκε σε τούτη την ασίγαστη αυτοϋποτίμηση; Ο Μπρυκνέρ προσφέρει βασικά δύο εξηγητικούς μίτους, έναν ιστορικό κι έναν οιονεί θεολογικό. Από ιστορικής απόψεως, η Ευρώπη είδε τον εαυτό της μετά τον πόλεμο να μετατρέπεται από κέντρο σε περιφέρεια της παγκόσμιας ιστορίας. Απ’τη ξενοιασιά του περιθωρίου επιχείρησε να μεθερμηνεύσει τον κόσμο βάζοντας στο επίκεντρο τους δικούς της εφιάλτες. Ολόκληρη η ιστορία κοιτάχτηκε από ένα καινούργιο πρίσμα όπου τα πάντα εξηγούνται σαν σταθμοί στον δρόμο για την καταστροφή. Όλα τα επιτεύγματα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, απ’τη δημοκρατία και την πολιτική ελευθερία μέχρι την επιστήμη και την τεχνολογία, όλα δεν είναι πια παρά μέσα που κατ’ανάγκη οδηγούν στην εκμετάλλευση, στον εξανανδραποδισμό, στον φόνο. Για τον Μπρυκνέρ, όταν η Ευρώπη κοιτάζει τον εαυτό της βλέπει μια αργή πορεία προς τη κόλαση για την οποία είναι η ίδια υπεύθυνη. 

 

Η Ευρώπη βάλθηκε να μετανοεί με όλη της την ψυχή. Για ό,τι στραβό συμβαίνει στον πλανήτη, θα τρέξει να δηλώσει πως είναι εκείνη η υπεύθυνη. Το ιδιαίτερο της γνώρισμα, το κριτικό πνεύμα που άφοβα εξετάζει τα είδωλα με σκοπό να τα γκρεμίσει, το έστρεψε στον εαυτό της. Τώρα κοιτιέται αδιάκοπα στο μικροσκόπιο και σε ένα μαζοχιστικό παραλήρημα απολαμβάνει να εκφράζει τη σιχασιά της γι’αυτό που βλέπει. Έχασε το ρόλο του πρωταγωνιστή της ιστορίας και διεκδίκησε ένα καινούργιο μονοπώλιο: το μονοπώλιο του θύτη. Είναι αδύνατο για τον ευρωπαίο διανοούμενο, λέει ο Μπρυκνέρ, να δεχθεί πώς είναι δυνατό να φταίει κάποιος άλλος για μια αδικία ή για μια συμφορά. Όχι, οι άλλοι, οι έξω από εμάς, είναι πάντα αθώοι, είναι μονάχα θύματα. Κρατώντας σαν αποκλειστικότητα για τον εαυτό της το ρόλο του θύτη ανάγει τον άλλο σε ένα πλάσμα ανεύθυνο κι ασυνείδητο, σ’ένα αγρίμι. Ο μη δυτικός δεν φταίει ποτέ. Δεν φταίει, διότι ακριβώς δεν έχει προσωπικότητα, δεν είναι υποκείμενο. 

 

Η αιώνια ενοχή είναι ο νέος τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη εκφράζει την ακλόνητη αυταρέσκειά της. Απομακρυσμένη απ’τις εξελίξεις, αναστοχαστική αλλά αμέριμνη, η Ευρώπη ζητά να γίνει ο ηθικός κριτής της παγκόσμιας τάξης. Δικαστής και θύτης την ίδια στιγμή, η Ευρώπη εξετάζει τον εαυτό της, μα πάνω απ’όλα δεν θέλει να μπλέξει. Της αρέσει να κουβεντιάζει και απολαμβάνει να αυτομαστιγώνεται, όλα αυτά όμως στην ζεστασιά των μικρών της, ιδιωτικών απολαύσεων. Όταν τα πράγματα γίνουν επικίνδυνα θα ζητήσει απ’την Αμερική να βγάλει τα κάστανα απ’τη φωτιά. Κι ύστερα πάλι θ’αρχίσει να κουβεντιάζει και να αυτοοικτίρεται. Ο Μπρυκνέρ δεν κρύβει τον πολεμικό του σκοπό. Ζητά για την Ευρώπη ν’αφήσει τα λόγια και να κοιτάξει τα πράγματα. Να συμμετάσχει στις εξελίξεις και να αναδεχθεί τον κίνδυνο πώς πιθανώς θα βρωμίσει τα χέρια της. Ο Μπρυκνέρ καταγγέλει την ευρωπαϊκή τυραννία της μεταμέλειας σαν μια νέα, πιο ύπουλη μορφή του δυτικού κομφορισμού. 

 

Μολονότι το κεφάλαιο για την αποτελμάτωση του γαλλικού πνεύματος είναι οπωσδήποτε το πιο πετυχημένο τού βιβλίου, ο Μπρυκνέρ δεν ξεφεύγει από την ιδιαζόντως γαλλική τάση της αναδρομής στα υποτιθέμενα βαθύτατα αίτια του ανά περίπτωση εξεταζόμενου προβλήματος. Ως συνήθως, ωστόσο, το ανευρισκόμενο αίτιο κείται τόσο βαθιά που δεν μπορεί πια να εξηγήσει τίποτα συγκεκριμένο. Έτσι, όταν ο Μπρυκνέρ ανάγει την ευρωπαϊκή τυραννία της μεταμέλειας στην ιουδαιοχριστιανική παράδοση του προπατορικού αμαρτήματος και της εκ των προτέρων ενοχής, μοιάζει μ’εκείνους τους διαφωνούντες που όταν ανακάλυψαν μια σειρά από εκλεκτικές συγγένειες μεταξύ χριστιανισμού και μαρξισμού, πίστεψαν πως θα μπορούσαν να προβλέψουν την επόμενη κίνηση του Πολιτμπυρό μελετώντας το βιβλίο του προφήτη Δανιήλ. 

 

Δεν μπορεί επίσης να μην σταθεί κανείς στο γεγονός ότι στην ζέση του να εμφυσήσει μια ενεργητικότητα και μια αυτοπεποίθηση στη γερασμένη Ευρώπη, ίσως να προσπερνά μια σειρά προβλήματα με υπερβολική ευκολία. Καταγγέλοντας την αδράνεια και την αθυμία, ο Μπρυκνέρ ζητά δυναμισμό, σαν να αρκούσε ο δυναμισμός από μόνος του για να δώσει αξία στην ευρωπαϊκή πολιτική. Κι όμως, τούτη η επαγγελία δυναμισμού, αυτοπεποίθησης και επιβράβευσης της τόλμης συνόδευσε την άνοδο του Νικολά Σαρκοζύ στη Γαλλία. Υπάρχει εδώ μια συνάφεια που θα άξιζε να μελετηθεί. Παρά τις απλουστεύσεις του, ο Μπρυκνέρ ξέρει να κοιτάζει διεισδυτικά, να περιγράφει με ακρίβεια και πάνω απ’όλα να γράφει υπέροχα. Η ομορφιά του κειμένου της ελληνικής έκδοσης οφείλει οπωσδήποτε πάρα πολλά στην Λόισκα Αβαγιανού, που μας έδωσε μια πραγματικά εξαιρετική μετάφραση. 

 

(δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή, 16 Δεκεμβρίου 2007)

 

Advertisements

13 Σχόλια so far
Σχολιάστε

Τυχαίναι να διαβάζω Μπρυκνέρ από πολύ νωρίς. Τον βρίσκω πάντα ενδιαφέροντα και ρεαλιστικό. Μπορεί να θεωρείται ότι ανήκει κάπου, πιστευω όμως ότι δεν ανήκει πουθενά. Απλώς επιδιώκει να μας ταρακουνήσει και να μας πει καποιες αλήθειες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο του , προφανώς δεν αντέχει τη γενικότερη υποκρισία μας, ότι δήθεν νοιαζομαστε, ότι δηθεν ταπεινωνόμαστε για να εξιλεωθούμε μετά απ όσα πράξαμε σε βάρος του Τρίτου Κόσμου.
Και όσον αφορά τον δυναμισμό, φαντάζομαι ότι δεν εννοεί να καταργήσουμε το κοινωνικό κράτος και να γίνουμε ξέφραγο αμπέλι. θα πρέπει να εχει κατα νου κάτι πολύ πιο προσοδοφόρο και αποδοτικό για τις ευρείες μάζες που χρονια τώρα απολαμβάνουν καποια προνόμια.
Πάντως , μια και τοφερε η κουβέντα , δύο γεγονότα που εχουν κανει εντυπωση τις τελευταίες ημερες. Πρώτον ότι με πρόταση των φιλελευθερων στη Βρετανια κρατικοποιείται η τράπεζα που κατέρρευσε εξαιτιας των subprimes και δεύτερον η αποφαση της ομοσπονδιακής γερμανικής κυβέρνησης να περάσει τον κατώτατο μισθό στα ταχυδρομεία.( Μοιαζει λίγο ασχετη η τελευταία παράγραφος, αλλά με λίγη προσοχή θα αντιληφθεί αυτό που εννοεί -μάλλον – ο Μπρυκνέρ)
ριτς

Σχόλιο από ritsmas

Αγαπητή Ριτς,

σας ευχαριστώ θερμά για το σχόλιό σας. Προσωπικά τον Μπρυκνέρ δεν τον γνώριζα και για να είμαι ειλικρινής είχα αρνητική προδιάθεση. Με αφορμή αυτό το άρθρο έκατσα και διάβασα κάμποσα βιβλία του και δεν μπόρεσα να μην εκτιμήσω την καλλιέπεια αλλά και την οξυδέρκειά του.

Νομίζω πως αναφορικά με το δυναμισμό, ο Μπρυκνέρ σε αυτό το βιβλίο δεν παίρνει θέση πάνω στο ζήτημα του κοινωνικού κράτους και του κόστους του, ούτε και κοιτάζει την πολιτική κουλτούρα της απαίτησης κρατικής επιχορήγησης για την ραθυμία. Υποθέτω πάντως ότι πρέπει να έχει απόψεις γι’ αυτά τα ζητήματα. Σχημάτισα την εντύπωση ότι πιο πολύ τον ενδιαφέρει η αναδοχή των ακούσιων συνεπειών του τρόπου ζωής που απολαμβάνει η Ευρώπη. Εννοώ τον συνδυασμό ευμάρειας και καθαρής συνείδησης σε ξένες πλάτες. Έγραφα σε ένα καλοκαιρινό κειμενάκι για τον Σαρκοζύ πως η αντίφαση της Γαλλίας είναι πως επιδοκιμάζει με τις πράξεις τους σκοπούς και με τα λόγια αποδοκιμάζει τα μέσα. Νομίζω πως κάτι παρόμοιο θέλει να πει κι ο Μπρυκνέρ.

Τα δυο γεγονότα που αναφέρετε τα παρακολούθησα στον τύπο, αλλά δεν έχω προς το παρόν κάτι ενδιαφέρον να παρατηρήσω. Και τα δύο όμως μου φαίνονται αξιοπρόσεχτα και νομίζω πως δικαίως τα υπογραμμίζετε.

Φιλικά,
Σχολάριος

Σχόλιο από scholarios

Έχω κάποια εξοικείωση με τον Μπρυκνέρ και τον παρακολουθώ εδώ και αρκετά χρόνια. Είχα μάλιστα την ευκαιρία πριν λίγο καιρό να παραβρεθώ σε διαλεξή του στο Γαλλικό Ινστιτούτο, όπου διαπίστωσα ότι έιναι εκτός φόρμας . Με βρίσκεται σύμφωνο ότι η δοκιμιακή του γραφή έχει μια ιδιαιτερότητα με την έννοια του «λογοτεχνήματος». Επι της ουσίας με ενοχλεί η επιτηδευμένη αριστερή μεταμέλεια που συστηματικά επιδεικνύει ασπαζόμενος άχρωμες πολιτικές άν και σε πολλά του δίνω δίκιο. ΤΟ θέμα της διαχείρισης της ευρωπαϊκής ενοχής το πιάνει σωστά και το αντιδιαστέλλει «υπόγεια» με την αμερικάνικη διαχείριση του φόβου. Τον βρίσκω ενδιαφέροντα και τον παρακολουθώ μάλιστα παλιότερα τον χρησιμοποιούσα αρκετά ώς αφορμή για σκέψεις και γραφές…

Οφείλω να σας δώσω συγχαρητήρια για την πετυχημένη και έυστοχη βιβλιοκρισία σας.

Σχόλιο από Μάνος

Αγαπητέ Μάνο,

ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια. Για νά’μαι ειλικρινής δεν έχω κατανοήσει πολύ καλά την πολιτική πορεία του Μπρυκνέρ. Αν δεν σας είναι δύσκολο θα μπορούσατε ενδεχομένως να την περιγράψετε συνοπτικά;

Φιλικά,
Σχολάριος

Σχόλιο από scholarios

το κείμενό σας έχει ενδιαφέρον από την κοινωνικό-οικονομική σκοπιά που το θέτετε, αλλά πρέπει να λάβετε υπ’ όψη σας το κυρίως ζητούμενο του όποιου συγγραφέα, και κυρίως του Μπρυκνέρ, είναι λογοτέχνης, σκοπός του είναι κυρίως η παραγωγή της Τέχνης του Λόγου. Αυτό του επιτρέπει τη διάθλαση της όποιας πραγματικότητας σαν «πραγματικότητα» και τις ορίζει τα πλαίσια τα οποία εκείνος επιθυμεί. Γιατί μεταξύ, γενικοί ορισμοί σαν «Όταν η Ευρώπη κοιτιέται στον καθρέφτη » και άλλοι…Δεν στέκουν σε καμία σοβαρή ανάλυση. Πρόκειται για λογοτεχνία.

Σχόλιο από roidis

διόρθωση1: «και της ορίζει τα πλαίσια» και όχι «τις»
διόρθωση2: «Γιατί μεταξύ μας» και όχι «Γιατί μεταξύ»…
(μα τι έπαθα!)

Σχόλιο από roidis

Αγαπητέ Ροΐδη,

σας ευχαριστώ για το σχόλιό σας. Δικαίως επισημαίνετε τη διάκριση μεταξύ δοκιμίου και λογοτεχνίας. Προτιμώ ωστόσο να αποφεύγω μια εκ των προτέρων κατάταξη, ιδίως όταν αυτή αντίκειται στη δηλωμένη τοποθέτηση του συγγραφέα. Στην προκειμένη περίπτωση ο Μπρυκνέρ αξιώνει ότι κάνει δοκίμιο, όχι λογοτεχνία, αν και ο δοκιμιακός του λόγος είναι προικισμένος με τόσα γλωσσικά χαρίσματα που τον κάνει να θυμίζει λογοτεχνία. Νομίζω όμως πως αυτό που θέλετε να τονίσετε είναι πως είναι τόσο ελεύθερος ο λόγος του Μπρυκνέρ, τόσο γενικόλογος, ώστε δεν μπορεί να λογιστεί σαν σοβαρό δοκίμιο. Δεν ξέρω αν αναφέρεστε στο βιβλίο του Μπυκνέρ ή στη δική μου βιβλιοκρισία. Ενδεχομένως, το δικό μου κείμενο να είναι αυτό που κρίνετε ως γενικόλογο. Οπωσδήποτε, θα ήταν μάταιο να το αρνηθώ, αν και τούτη είναι η καταστατική κατηγορία ενάντια σε κάθε βιβλιοκρισία που μιλά σε οχτακόσιες λέξεις για κείμενα τριακοσίων σελίδων. Παρά ταύτα, η μομφή σας είναι καθ’όλα θεμιτή και εν τέλει δικαιολογημένη.

Εν τούτοις, υπάρχουν ορισμένες ιδιαιτερότητες που θα πρέπει να λάβει κανείς υπ’ όψη, και τούτες αφορούν το ίδιο το θέμα του κειμένου: την ενοχή σαν ιδεολογία. Αν κάποιος επιχειρήσει να γράψει για ένα τέτοιο θέμα, αυτομάτως θα έχει μια σειρά μεθοδολογικών δυσχερειών που δύσκολα αντιμετωπίζονται. Το βασικότερο είναι ότι θα αποδίδει ένα αίσθημα ή μία πρόθεση σε μία κοινωνία ή σ’ ένα κομμάτι της κοινωνίας. Θα αποδίδει δηλαδή κάτι που προσιδιάζει μοναχά σε άτομα, σε ανθρώπινες ομάδες. Νομίζω πως μόνος τρόπος να χειριστεί κανείς ένα τέτοιο θέμα είναι να μην επικεντρωθεί στην υποκειμενικότητα του αισθήματος, αλλά στις συνθήκες που επιτρέπουν την ανάδυση του αισθήματος. Αλλά και πάλι οι μεθοδολογικές δυσκολίες απλά πάνε ένα βήμα πέρα, δεν εξαλείφονται. Παρ’ όλα αυτά, και μολονότι η ακριβολογία είναι μια αρετή που εκτιμώ ιδιαιτέρως, νομίζω πως τέτοιες απόπειρες ιδεολογικής ανάλυσης έχουν λόγο υπάρξης και τελικά νομιμοποιούνται. Απλώς, μετά τις πρώτες εντυπώσεις και την όποια ενδεχόμενη διαφώτιση μπορούν να προσφέρουν οι εντυπώσεις αυτές, πρέπει να ριχτούμε στην λεπτομέρεια και στον περιπτωσιολογικό έλεγχο των υποθέσεών μας.

Δεν ξέρω αν μπόρεσα να σας απαντήσω. Ενδεχομένως με την κουβέντα να γίνουν πιο συγκεκριμένες οι τυχούσες διαφωνίες μας. Σας ευχαριστώ και πάλι για την παρέμβασή σας.

Φιλικά,
Σχολάριος

Σχόλιο από scholarios

Κύριε Σχολάριε,
δεν ήρθα στο ιστολόγιό σας για να σας μεμφθώ, προς Θεού δηλαδή, άλλωστε δεν είμαι ο αρμοδιότερος, ένας απλός αναγνώστης είμαι χωρίς καμία προϋπηρεσίας στη κριτική του Λόγου. Θέλω να πω όμως ότι η κριτική σε ένα τέτοιο βιβλίο όπως το «La tyrannie de la pénitence» από έναν συγγραφέα (και δοκιμιογράφο φυσικά) αναπόφευκτα είναι σχετικά γενικόλογη. Δεν μπορεί να γίνει αλλιώς αν η κρίση είναι θετική, όταν στο Δελτίο Τύπου του βιβλίου, αλλά και μέσα στο ίδιο το βιβλίο ο Μπρυκνέρ αναφέρει (με άλλο τρόπο), ότι «Depuis 1945, en effet, le continent européen est habité par les tourments du repentir.» Και «[…]A ce sentiment de culpabilité, toute une élite intellectuelle et politique donne ses lettres de noblesse, appointée à l’entretien du remords comme jadis les gardiens du feu. Dans cette rumination morose, les nations européennes oublient qu’elles, et elles seules, ont fait l’effort de surmonter leur barbarie pour la penser et se mettre à distance d’elle, construisant un monde de paix et de prospérité.[…]»…Στα παραπάνω, είμαι υποχρεωμένος να θέσω ερωτήματα όπως. Ποια έθνη και ποια κράτη. Ποιος Ευρωπαίος, ό μέσος, ο χαμηλής μόρφωσης, ο αμόρφωτος, της διανόησης…Αναπόφευκτα έρχονται τα παράπλευρα αυτών των ερωτημάτων, όπως από ποια φιλοσοφική σκοπιά, από ποιες κοινωνικές ανησυχίες, όπως γενικά και αόριστα «Ευρώπη» ουσιαστικά δεν υπάρχει, έτσι και «Ευρωπαίος»… Και φυσικά, παρ’ όλο που ίδιος στο βιβλίο του το «ξεκαθαρίζει»: toute une élite intellectuelle et politique donne ses lettres de noblesse…Μα και πάλι γενικολογεί, γιατί ακόμη και αυτή η ελίτ δεν κυριαρχείται από μία μόνο φιλοσοφική άποψη. Επομένως σταματώ λέγοντας: Λατρεύω τη γραφή του και τη δέχομαι ως έχει και δεν θέλω να μπαίνω στα ενδότερα των αιτιατών, ή την έλλειψή των. Μου αρκεί που γεύομαι τη γλώσσα που χρησιμοποιεί.

Ομολογώ πάντως, ότι το κείμενό σας είναι απολαυστικό.

Σχόλιο από roidis

Αγαπητέ Ροΐδη,

σας ευχαριστώ θερμά για την απάντησή σας και τα καλά σας λόγια. Νομίζω πως δεν εκφράστηκα καλά, καθώς η λέξη «μομφή» φαίνεται κάπως βαρειά. Αντιθέτως, είναι μεγάλη χαρά για μένα αυτός ο διάλογος και οι όποιες αντιρρήσεις. Βασικά, η λέξη «αντιρρήσεις» είναι πιο πετυχημένη. Είναι σκοπός μου σ’ αυτή τη σελίδα να αναπτύσσεται κουβέντα και διαφωνίες καθώς και να γίνεται κουβέντα πάνω στις διαφωνίες αυτές. Επομένως, οι όποιες αντιρρήσεις ή «μομφές» είναι παραπάνω από καλοδεχούμενες.

Τώρα, στα ουσιαστικά, έχετε δίκιο να επιμένετε στο γενικόλογο του βιβλίου και της κριτικής. Δεν μπορώ να πω κάτι άλλο πέρα απ’το να επαναλάβω την πεποίθησή μου ότι στο πεδίο της κριτικής της ιδεολογίας τέτοιου είδους παρουσιάσεις σαν αυτές του Μπρυκνέρ, μολονότι μεθοδολογικά προβληματικές, είναι παραταύτα γόνιμες και διαφωτιστικές. Τούτο όχι μόνο δεν σημαίνει πως πρέπει να τις λάβουμε ως έχουν, αλλά αντιθέτως είμαστε υποχρεωμένοι να ξεκινήσουμε τη διαδικασία εξειδίκευσης και περιπτωσιολογικού ελέγχου τους.

Νομίζω πως το δοκίμιο του Μπρυκνέρ ανήκει σ’εκείνα τα είδη που ξεκινούν από παρατηρήσεις του καθημερινού πολιτικού και ιδεολογικού λόγου και επιχειρούν να τον εμβαθύνουν και να τον διαυγάσουν. Σ’αυτό το επίπεδο λόγου συναντάμε διατυπώσεις του τύπου «η Ευρώπη γέννησε τον ολοκληρωτισμό», «η Ευρώπη γέννησε τον πολιτικό φιλελευθερισμό», «η Ευρώπη είναι μια γη ειρήνης και ευημερίας», «η Ευρώπη κοιμάται» κλπ. Ο Μπρυκνέρ νομίζω ξεκινά απ’ αυτό το επίπεδο κι επιχειρεί να το εμβαθύνει και να το μπολιάσει με παρατηρήσεις απ’την ιστορία, τη φιλοσοφία, την ψυχανάλυση κλπ. Αυτό το είδος λόγου ευδοκιμεί ιδιαίτερα στη Γαλλία και την Αμερική. Προσωπικά μου φαίνεται αναπόφευκτο και θεμιτό. Τις περισσότερες φορές το κρίνω ενοχλητικά φλύαρο, αλλά στις πετυχημένες του εκδοχές μού φαίνεται διαφωτιστικό και χρήσιμο, καθώς έρχεται να εμπλουτίσει το πεδίο του δημόσιου, εξωακαδημαϊκού λόγου, του λόγου δηλαδή που συγκροτεί το πεδίο των κρατουσών ιδεολογιών σε μια κοινωνία.

Φιλικά,
Σχολάριος

Σχόλιο από scholarios

Κύριε Σχολάριε, σε αυτό που λέτε για το βιβλίο ότι:«είναι παραταύτα γόνιμες και διαφωτιστικές». Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που το διάβασα και μάλιστα στη πρώτη γαλλική του έκδοση.
Τώρα για τις αντιρρήσεις και τις επιφυλάξεις μου. Όπως μάλλον θα γνωρίζετε, δεν είμαι ο μόνος που τις εκφράζει, εκφράστηκαν πολύ σκληρότερες απόψεις για το συγκεκριμένο βιβλίο από πολλούς γαλλόφωνους κριτικούς.

Χάρηκα, και ευχαριστώ για την κουβέντα.

Σχόλιο από roidis

Αγαπητέ Σχολάριε,
Επιφυλάσσομαι να ανταποκριθώ στο άμεσο μέλλον στο αίτημα σας για περιγραφή της ιδεολογικής πορείας του Μπρυκνέρ, λόγω φόρτου εργασίας. Συνεισφέροντας στον διάλογο, για τη «γενικόλογη τοποθέτηση» είναι ανάλογη της γενικολογίας «Ευρωπαίος και ευρωπαϊκό». Οι περισσότεροι «Ευρωπαίοι διανοητές» γνωρίζετε καλά ότι ως «Ευρώπη» οριοθετούν το γεωγραφικό χώρο που ορίζεται δυτικά της Γερμανίας και βόρεια της Ιταλίας, και οι ενοχές είναι ευθέως ανάλογες των αποικιοκρατικών τους διαθέσεων των προηγούμενων αιώνων. Η χώρα μας συμμετέχει στις ενοχές εξ αντανακλάσεως ελέω Ε.Ε..
Πιστεύω θα μας δοθεί η ευκαιρία να το συζητήσουμε εκτενέστερα.

Σχόλιο από Μάνος

Αγαπητέ Ροΐδη, σας ευχαριστώ θερμά για τις παρατηρήσεις σας. Η κουβέντα είναι μεγάλη χαρά.

Αγαπητέ Μάνο, έχετε δίκιο στην παρατήρησή σας για τα όρια της «Ευρώπης». Κι ασφαλώς η κουλτούρα της μεταμέλειας δεν αφορά την Ελλάδα. Εμείς εδώ ακόμα απολαμβάνουμε την κουλτούρα του θύματος. Όχι μόνο δεν προτρέχουμε να αναλάβουμε την ευθύνη για κάθε συμφορά όπου γης, αλλά φροντίζουμε με κάθε τρόπο να αποφύγουμε οποιαδήποτε κουβέντα που θα αφορά εν γένει τις ευθύνες μας. Εξάλλου το ενδιαφέρον μας για τις διεθνείς εξελίξεις βασίζεται σε τρία μόνο κίνητρα, μου φαίνεται: αναζήτηση συνομωσιών, αναζήτηση κουτσομπολιών, αναζήτηση θυτών. Περιμένω με μεγάλη χαρά τις παρατηρήσεις σας.

Φιλικά,
Σχολάριος

Σχόλιο από scholarios

Τολμω να πω,οτι το σχολιο της αγαπητης Ριτς για τη Βρεταννια και τη Γερμανια ειναι εξαιρετικα δηλητηριωδες και ευστοχο ως συμπληρωμα στην επισημανση για τον Σαρκοζυ.Θα ταχθω με εκεινους,που ειναι επιφυλακτικοι αν ο συγγραφεας με την εννοια του δυναμισμου εννοει απλως την ισχυ.Ειναι νομιζω αρκετα πιο ευφυης.Σας ευχομαι ευτυχια.

Σχόλιο από o kairos




Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s



Αρέσει σε %d bloggers: